Nie każdy właściciel działki ma możliwość od razu wybudować na niej dom. Czasem konieczne jest staranie się o pozwolenie na budowę. Wybudowanie domu na działce, która nie ma charakteru budowlanego wymaga uzyskania odpowiedniego pozwolenia na zabudowę i zagospodarowanie terenu. W tym celu należy przedstawić w urzędzie miasta czy gminy plany działki i mającego powstać na niej domu czy innych budynków. Pierwszym krokiem będzie załatwienie sobie planu działki. Wykonuje go geodeta. Z pewnością bez problemu znajdziemy właściwego człowieka z danej okolicy, który zna teren i szybko, sprawnie dokona odpowiednich pomiarów przygotowując plan naszego kawałka ziemi. Geodetę możemy znaleźć przez Internet, ogłoszenie w gazecie, ale najlepiej jest sprawdzić w odpowiednim urzędzie na tablicy ogłoszeń. Wówczas mamy większą pewność, że osoba taka wykonywała już wcześniej pomiary w naszej gminie czy mieście i jest gotowa wykonać kolejne. Po otrzymaniu „suchego” planu przystępujemy do zaplanowania naszego budynku. Zgodnie z przepisami ściana bez okien musi się znaleźć co najmniej 3 m od granicy działki, a ściana z oknami 4 m. Oczywiście w pewnych przypadkach można postawić dom bliżej granicy , a nawet zabudować samą granicę działki. Takie przedsięwzięcie trzeba jednak skonsultować z sąsiadami i lokalną władzą. Czasami wystarczy tylko wypełnić odpowiedni wniosek o wydanie decyzji, albo wypisu, jednak zdarzają się przypadki, że regionalny urząd chce zobaczyć gotowy plan budynku. Wówczas można go załączyć z odpowiedniego katalogu (jeśli budujemy z gotowego projektu jakiejś firmy) albo przedstawić kopię rysunku, jeżeli jest to projekt indywidualny. Po złożeniu odpowiednich dokumentów nie powinno być większych problemów z uzyskaniem decyzji. Mogą się pojawić jedynie w przypadku bardzo nietypowego planu, który będzie budził zastrzeżenia co to bezpieczeństwa na przykład. Jeśli nie ma żadnych zastrzeżeń co do naszego planu otrzymamy od ręki wypis z Miejscowego Planu. Natomiast zgoda na budowę powinna być wydana najdłużej w ciągu 30 dni. Jeśli planujemy rozpocząć budowę o określonej porze roku warto postarać się po przedstawienie planu w Urzędzie przynajmniej miesiąc wcześniej. Pamiętajmy, że miesiące od maja do września to najlepszy okres do prowadzenia prac budowlanych. W związku z tym najlepiej przygotować plan i składać wniosek w marcu, kwietniu. Oczywiście dotyczy to przypadku, w którym chcemy rozpocząć budowę zaraz po uzyskaniu zgody na nią, ale przecież nic nie stoi na przeszkodzie, żeby przedstawić wniosek zimą, a rozpocząć budowanie pół roku po uzyskaniu zgody. Nie powinno się natomiast rozpoczynać prac budowlanych przez uzyskaniem odpowiedniego dokumentu. Niektórym wydaje się, że skoro plan jest zgodny ze wszystkimi normami i pozwolenie i tak pojawi się w ciągu kilkunastu dni, to dlaczego nie zaczynać budowania jeszcze przed wnioskiem. Taki pogląd nie bierze pod uwagę aspektów prawnych przedsięwzięcia. Rozpoczęcie budowy przed uzyskaniem pozwolenia jest niezgodne z prawem i może być ukazane bardzo wysoką grzywną. W przypadku, gdy wszystkie pieniądze wydajemy na załatwienie ekipy i materiałów budowlanych, taka kara może być prawdziwą katastrofą. Dlatego nie ma co szarżować i rozpoczynać prac przed „papierkiem” z urzędu. Przecież nie chcemy zadzierać z prawem tylko wybudować dom.

Podczas wznoszenia domu, na placu budowy czeka na budujących wiele niebezpiecznych sytuacji. Należy więc znać zasady bezpieczeństwa w tym miejscu, żeby nie narażać się na wypadki, a także nie zadzierać z prawem. Gdy zabieramy się za budowę najważniejsze jest wyposażenie pracowników w odpowiednią odzież ochronną, zwłaszcza kasków ochronnych. Odzież powinna pozwalać na swobodne wykonywanie ruchów, ale nie może być zbyt luźna, żeby nie przeszkadzała podczas pracy. Jeżeli pracownicy mają do czynienia z substancjami szkodliwymi dla skóry konieczne jest noszenie rękawic. Także przy kładzeniu cegieł, pustaków itp. powinno się pamiętać o założeniu ochrony na ręce. Ponieważ skóra może zostać zadraśnięta lub podrażniona przy kontakcie z tego typu materiałami. Kolejna sprawa to zabezpieczenie placu budowy. Należy bardzo dokładnie oznaczyć w którym miejscu znajdują się głębokie wykopy – jeżeli np. robimy fundamenty pod duży dom – oraz gdzie jest dół z wapnem. Narzędzia i materiały też muszą być zabezpieczone, tak by miały do nich dostęp jedynie osoby do tego powołane. Robotnicy powinni mieć stworzone odpowiednie warunki socjalne i sanitarne. Przede wszystkim na terenie budowy muszą znajdować się pomieszczenia higieniczno-sanitarne. Są to przede wszystkim: szatnia, umywalnia, suszalnia i ustępy. Oczywiście, jeżeli na terenie znajdują się już pomieszczenia o takim przeznaczeniu można je wykorzystać. Jeśli budowa jest profesjonalną inwestycją należy zawrzeć klauzulę o wykorzystaniu istniejących sanitariatów w umowie. W przypadku budowy prywatnej wystarczy jedynie uzgodnienie przez obie strony – inwestora i pracowników – zasad korzystania z pomieszczeń. Jadalnia znajdująca się na terenie budowy powinna składać się z pomieszczenia przeznaczonego do przygotowywania posiłków i z jadalni właściwej. Według ustawy to ostatnie pomieszczenie powinno mieć minimum 1,1 metr kwadratowy na każdego pracownika, przy czym nie może być mniejsza niż 8 metrów kwadratowych. Jadalnia musi być też odpowiednio wyposażona by zachować bezpieczeństwo oraz niezbędną higienę przy jedzeniu. Musi mieć umywalki (przynajmniej jedną na 20 osób), ręczniki jednorazowe lub suszarki, szafki zamykane dla każdego pracownika do przechowywania jedzenia przez pracowników, zlewozmywaki dwukomorowe, miejsce do podgrzewania posiłków indywidualnie przez pracowników. Palenie może się odbywać w palarni lub na otwartej przestrzeni. Pracownicy muszą mieć miejsce, gdzie mogą odpocząć. Zależnie od długości trwania budowy i rodzaju wykonywanych prac może to być miejsce, gdzie można usiąść, albo nocleg dla robotników. W pomieszczeniu takim muszą się znajdować krzesła z oparciami i stoły odpowiednie do liczby osób zatrudnionych. Jeśli na miejscu budowy zatrudnionych jest więcej niż 20 osób jadalnia i szatnia nie mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu. Indywidualne szafki muszą mieć dwie komory na odzież roboczą i zwykłą każdego pracownika. Poza tym stosujemy tutaj ogólne, podstawowe przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Rzecz jasna stosowanie się do wszystkich tych przepisów dotyczy przede wszystkim osób zatrudnianych na umowę zlecenia, o pracę, albo o dzieło. Stosować do nich mają się inwestorzy i pracownicy robót budowlanych. Jeżeli ktoś buduje domek letniskowy z grupą przyjaciół nikt nie będzie go kontrolował co do ilości stołów w jadalni czy komór w szafie, bo wiadomo, że jest to sprawa do „dogadania”. Warto natomiast znać te przepisy i inspirować się nimi podczas organizacji pracy na prywatnym placu budowy, ponieważ nie zawsze sami pamiętamy o zachowaniu bezpiecznych i higienicznych warunków.

Czy samodzielnie można zbudować sobie dom? Zależy jaki, gdzie i kto tak na prawdę go buduje. Oczywiście nieraz słyszymy, czytamy czy widzimy program o kimś, kto wybudował dom o własnych siłach z pomocą przyjaciół. Jest jednak wielka różnica między budową wykonywaną przez osobę doświadczoną, która albo ma za sobą studia z architektury albo przynajmniej kurs z budownictwa i jakąś praktykę na budowie, a człowiekiem, który przystępuje do takiego zadania zupełnie „zielony”. Mimo wszystko trzeba stwierdzić, że po odpowiednim przestudiowaniu tematu i korzystając z pomocy fachowców, nawet człowiek nie znający się na budownictwie i architekturze może poradzić sobie z wybudowaniem domu. Tutaj oczywiście należałoby zadać pytanie podstawowe – jakiego rodzaju dom chcemy wybudować. Niewielką drewnianą czy glinianą chatkę do wypadów na weekendy na łono natury, czy może całoroczny dom mieszkalny ze wszystkimi wygodami. Z pewnością to pierwsze zadanie jest łatwiejsze. Kurs budowania z gliny i słomy można przejść za pół darmo, przy budowie drewnianego domku wystarczy znajomość zasad obróbki drewna i podstawowych reguł techniki budowania. Wiele można się nauczyć z książek i Internetu. Dobrze zatrudnić do pomocy przynajmniej jedną osobę, która zna się na rzeczy, a jeszcze lepiej ekipę, która na codzień zajmuje się remontami i budownictwem. Najtrudniej jest, gdy chce się zaoszczędzić na ludziach. Zatrudnia się znajomych lub sąsiadów do budowania za grosze. Jeżeli osoba kierująca budową sama nie ma wielkiego doświadczenia ani wiedzy, całe przedsięwzięcie może się niedobrze skończyć. O czym należy wiedzieć i pamiętać przystępując do samodzielnej budowy domu? Po pierwsze trzeba zapoznać się z przepisami BHP dotyczącymi obszaru budowy. Nie możemy zupełnie ignorować tych reguł, nie tylko dlatego, że byłoby to niezgodne z prawem i narażało nas na koszta, ale także dlatego, by mieć gwarancję bezpieczeństwa pracy. Zanim zabierzemy się za budowę konieczne jest sporządzenie projektu domu ze wszystkimi wymiarami. Plan będzie potrzebny już przy budowie fundamentów. Wykonując fundamenty musimy z kolei pamiętać o przeprowadzeniu instalacji wodnej i elektrycznej – ewentualnie gazowej. Wybór materiału, z którego będziemy stawiać ściany powinien być dokonany już wcześniej. Przy stawianiu ścian pomocne będą elementy wyznaczające pion na narożnikach domu. Jeśli budujemy z całościowych płyt praca nie powinna trwać zbyt długo. Jeśli natomiast postanowiliśmy wznieść dom z cegieł trzeba się przygotować na kilka tygodni pracy co najmniej. Od konstrukcji ścian zależy jaki dach będziemy mogli wznieść. Domy budowane amatorsko są z reguły dość proste w konstrukcji. Jeśli chcemy zbudować coś bardziej skomplikowanego – tarasy, więcej elementów wystających np. loggie, wykusze itp. najlepiej skonsultować się ze specjalistą, żeby ocenił czy planowana przez nas konstrukcja podstawowa uniesie takie dodatki. Najmniej kłopotu powinno być z wykończeniem. Przy odpowiedniej lekturze i konsultacji np. w sklepie z materiałami budowlanymi, powinniśmy bez problemu dobrać samodzielnie właściwy rodzaj tynków, farb itp. Osobom, które nigdy nie budowały proponuje się rozpoczęcie przygody z tą dziedziną życia od wzniesienia niewielkiego domku letniskowego. Ewentualne błędy w konstrukcji czy innego rodzaju niedociągnięcia nie będą wtedy tak rażące, jak w przypadku domu całorocznego.

Jeśli mamy możliwość wyboru działki, na której będziemy stawiać nasz przyszły dom, nie powinniśmy podejmować pochopnych decyzji. Większość ludzi posiada już działki, na których pragnie wybudować dom, ale są też i tacy, którzy dopiero planują zakup ziemi. W takim wypadku powinni kierować się różnymi kryteriami jak okolica, jakość ziemi, jakość gruntu pod fundamenty, powietrze, zalesienie, bliskość innych osiedli, wyposażenie w media miejskie itp. Dzięki temu nie będą żałować swojego zakupu, gdy dojdzie już do budowy domu. Wybór lokalizacji ze względu na tak zwaną okolicę to bardzo szerokie pojęcie. Da się jednakże wyróżnić kilka najważniejszych spraw. Po pierwsze chodzi o przyrodę. Niektórym marzy się bliskość morza lub jeziora, inni dali by wszystko, aby zamieszkać w górach. Jeśli mamy takie możliwości powinniśmy oczywiście realizować te marzenia. Trzeba jednak przemyśleć też pewne realia. Na przykład mieszkanie w górach wiąże się z narażeniem na ostrzejsze niż gdzieindziej warunki atmosferyczne. Dla osób z chorym sercem nie jest wskazane ze względu na występowanie tzw. wiatrów halnych. Trzeba też pamiętać, że zarówno nad morzem jak i w górach co roku w sezonie pojawia się dużo turystów. Jeśli marzymy o miejscu odludnym, o jakiejś cichej miejscowości trzeba się poważnie zastanowić, czy góry lub morze to najlepsza lokalizacja. Kolejna sprawa to grunty. Zanim zakupimy działkę powinniśmy mieć możliwość sprawdzić na jakim gruncie jest ona położona. Od tego zależy późniejszy koszt budowy fundamentów, a także bezpieczeństwo budowli. Wiąże się to także z jakością gleby, co nie jest bez znaczenia gdy chcemy założyć własny ogródek, albo tym bardziej zasiać małe poletko (nie mówiąc już o profesjonalnej działalności rolniczej). Wybierając miejsce na nasz przyszły dom musimy rozejrzeć się po okolicy. Czy w pobliżu jest miasto, czy mamy dostęp do sklepów, lekarza, szkoły dla dzieci. Czy jest dobry dojazd do pracy itp. Są osoby, które chcą uciec od miasta i gotowe są prowadzić samowystarczalne gospodarstwo byle jak najmniej kontaktować się z cywilizacją. Są też tacy, którzy właśnie wolą wygody miasta, przy zachowaniu autonomiczności we własnym domku jednorodzinnym. Przystępując do zakupu ziemi musimy ustalić jak wyobrażamy sobie nasze przyszłe życie w danym miejscu i czy okolica odpowiada naszym wymaganiom. Dobrze jest też dowiedzieć się dokładnie jak wygląda pozwolenie na budowę dotyczące konkretnego kawałka ziemi. A jeśli kupujemy działkę rolną, leśną czy innego rodzaju trzeba się dowiedzieć, czy możemy ją przekształcić w budowlaną. Wybierając działkę w konkretnej okolicy zwracamy uwagę na jej wielkość. Zbyt mała działka może nie podołać naszym planom budowlanym, natomiast za duża będzie niezagospodarowana, a my niepotrzebnie zapłacimy dodatkowe pieniądze za bezużyteczne metry. Przy okazji kupując działkę powinniśmy się dowiedzieć jakie są ceny w danej okolicy. Czy zakup jest korzystny, a jeżeli ziemia jest tańsza niż gdzieindziej trzeba się koniecznie zorientować z jakiego powodu. Niska cena może oczywiście być spowodowana tym, że właścicielowi szybko potrzebne są pieniądze, ale może się też okazać, że ziemia na której chcemy budować ma jakąś ukrytą wadę, którą właściciel ukrywa kusząc nas niską stawką. Mając pełny obraz tego jaka jest nasza działka i okolica, w której się znajduje możemy z czystym sumieniem wydać nasze pieniądze i zabrać się za budowę wymarzonego domu.