Chatki XXI wieku
Chatka – to słowo kojarzy nam się z jakimś domkiem ze starej bajki, albo starym gospodarstwem wiejskim porzuconym już przez mieszkańców, ewentualnie z zabudowaniami w skansenie. Tymczasem budynki mieszkalne, które można nazwać chatkami powstają tu i teraz i są przez zwolenników uważane za rozwiązanie bardzo nowoczesne. Budownictwo z gliny i słomy charakteryzuje się tym, że podstawowe składniki budulcowe możemy dostać bardzo szybko i tanio. Do budowy takiej „chaty” potrzebna jest słoma w kostkach (ang. strawbale), bale drewna oraz glina oczywiście. Jedyną kosztowną rzeczą może być robocizna, ponieważ wymagane jest dość dużo precyzyjnej pracy i specjalistyczna wiedza. Na szczęście różne organizacje proekologiczne oferują niedrogie kursy budownictwa z gliny i słomy. Można namówić przyjaciół na wspólne uczestnictwo w takim kursie a potem o własnych siłach wybudować dom, ewentualnie zatrudniając jedynie specjalistów od instalacji elektrycznej, wodnej, ewentualnie gazowej – chociaż w domach tego typu można z powodzeniem stosować ogrzewanie piecami i kominkiem. Dla osób mniej radykalnych dobrym i ekologicznym rozwiązaniem są chaty z bali. Są to tak na prawdę nieraz bardzo rozbudowane i nowoczesne w formie domy zbudowane z drewnianych bali. Dzięki temu, że materiał jest ciężki i gruby dobrze izolują (latem zachowują chłód, zimą ciepło), są też bardzo wytrzymałe np. w przypadku silnego wiatru czy innych ekstremalnych warunków pogodowych. Domy z bali nie są tak bardzo oryginalne i nie dadzą się tak łatwo formować jak chaty z gliny, jednak w przypadku tych ostatnich wygląd jest bardzo tradycyjny, solidny. Dają poczucie prawdziwego solidnego domostwa, dzięki czemu cieszą się dużą popularnością wśród osób decydujących się na budowę własnego domu. Zarówno domy z drewna jak i ze słomy z gliną najlepiej jest budować na podmurówce. Tak budowali nasi przodkowie np. stawiając staropolskie dworki. Dzięki temu budulec wrażliwy na wilgoć będzie odizolowany od ziemi. W razie powodzi taki dom także nie jest narażony na zalanie, co mogłoby mieć zgubne skutki, zwłaszcza w przypadku ścian z gliny.
Zakupując ziemię pod dom uważamy często za oczywisty fakt, że będziemy na niej budować dom od podstaw. Jednak jeśli przejrzymy ofertę w branży nieruchomości znajdziemy ogłoszenia dotyczące zakupienia i przeniesienia istniejącego już domu. Przenoszenie starych domów na nową działkę nie jest zbyt popularne z kilku powodów. Po pierwsze prawie każdy, kto zakupił sobie ziemię pod budowę domu ma już jakiś plan w głowie, który chciałby zrealizować. Po drugie często chcemy wprowadzać w życie nowoczesne rozwiązania i stosować nowoczesne materiały. Trzeci ważny powód ignorowania tego typu propozycji jest po prostu niedoinformowanie. Ogłoszenia typu „sprzedam dom do przeniesienia” giną wśród tysiąca innych propozycji zakupu nieruchomości i natrafiają na nie najczęściej osoby nie posiadające ziemi, a szukające już gotowego lokum. Należałoby więc zastanowić się jakie są wady i zalety takiego rozwiązania. Czy bardziej opłaca się kupić dom i po prostu go przetransportować czy może wybudować nowy. Oczywiście przypadek, w którym właściciel ziemi ma od razu gotowy plan w głowie i koniecznie chce go zrealizować odpada. Osoby, które mogą się zainteresować tego typu rozwiązaniem to wielbiciele staroci, pragnący mieć dom „z duszą”, wyposażony już w jakiś bagaż historyczny. Z pewnością domy takie w sposób naturalny mają pewne cechy dawnej architektury, których nie powtarza się zazwyczaj w nowym budownictwie. Inna zaleta takiego domu to cena. Sam domek kosztuje nierzadko 20-30 tysięcy zł, czyli można go kupić praktycznie za bezcen. Jeżeli dodatkowo jest to budowla z drewnianych bali bardzo łatwo będzie ją rozmontować, a transport nie wyniesie nas tak drogo. Rzecz jasna dochodzi do tego jeszcze złożenie i odnowienie. W sumie jednak całość jest z reguły tańsza niż budowa nowego domu. Jeśli chodzi o wady to na pewno trzeba wymienić wiekowość konstrukcji, która nie tylko może być nadgniła, zagrzybiała i trzeba będzie dopłacać, żeby ją częściowo wymienić, ale też nie obejmuje najnowszych rozwiązań architektonicznych, które zostały opracowane przez specjalistów po to, by domy były trwałe i ekonomiczne zarazem. Poważną wadą jest zagrożenie uszkodzeniem konstrukcji podczas transportu, zwłaszcza gdy wieziemy dom przez pół kraju albo jeszcze dalej. Teraz kilka słów na temat samego zabiegu przenoszenia domu. Zakupując taki budynek musimy od razu mieć załatwioną ekipę, która przewiezie go na naszą działkę. Z reguły sprzedawca oczekuje, że przewóz nastąpi szybko i sprawnie, chyba, że jest w stanie za dopłatą sam załatwić transport, ale to odosobnione przypadki. Warto mieć już wówczas przygotowane fundamenty. Po dowiezieniu części na miejsce najlepiej jak najszybciej zabrać się za składanie konstrukcji, żeby poszczególne elementy nie uległy zniszczeniu. Jeśli nie było możliwości przygotowania wcześniej fundamentów pod dom, albo warunki pogodowe nie pozwalają na pracę przy jego rekonstrukcji musimy odpowiednio zabezpieczyć całość. Jednak najlepiej unikać takich sytuacji. Co do samej rekonstrukcji budynku powinni się tym zająć fachowcy. Jeżeli nie stać nas na całą ekipę możemy załatwić przynajmniej jedną osobę z odpowiednim doświadczeniem i wykształceniem, która zajmie się nadzorowaniem całości. Rekonstrukcja może trwać od kilku dni do jednego, dwóch miesięcy – wszystko zależy od tego jakiego rodzaju i jakiej wielkości jest to budynek. Pewne typy konstrukcji, zwłaszcza drewnianych, doskonale nadają się do szybkiego składania. Gorzej, jeżeli mamy do czynienia z konstrukcją np. z pustaków. Mimo wszystko nawet najdłuższa rekonstrukcja z remontem włącznie trwa krócej niż najszybsza budowa domu.
Podczas wznoszenia domu, na placu budowy czeka na budujących wiele niebezpiecznych sytuacji. Należy więc znać zasady bezpieczeństwa w tym miejscu, żeby nie narażać się na wypadki, a także nie zadzierać z prawem. Gdy zabieramy się za budowę najważniejsze jest wyposażenie pracowników w odpowiednią odzież ochronną, zwłaszcza kasków ochronnych. Odzież powinna pozwalać na swobodne wykonywanie ruchów, ale nie może być zbyt luźna, żeby nie przeszkadzała podczas pracy. Jeżeli pracownicy mają do czynienia z substancjami szkodliwymi dla skóry konieczne jest noszenie rękawic. Także przy kładzeniu cegieł, pustaków itp. powinno się pamiętać o założeniu ochrony na ręce. Ponieważ skóra może zostać zadraśnięta lub podrażniona przy kontakcie z tego typu materiałami. Kolejna sprawa to zabezpieczenie placu budowy. Należy bardzo dokładnie oznaczyć w którym miejscu znajdują się głębokie wykopy – jeżeli np. robimy fundamenty pod duży dom – oraz gdzie jest dół z wapnem. Narzędzia i materiały też muszą być zabezpieczone, tak by miały do nich dostęp jedynie osoby do tego powołane. Robotnicy powinni mieć stworzone odpowiednie warunki socjalne i sanitarne. Przede wszystkim na terenie budowy muszą znajdować się pomieszczenia higieniczno-sanitarne. Są to przede wszystkim: szatnia, umywalnia, suszalnia i ustępy. Oczywiście, jeżeli na terenie znajdują się już pomieszczenia o takim przeznaczeniu można je wykorzystać. Jeśli budowa jest profesjonalną inwestycją należy zawrzeć klauzulę o wykorzystaniu istniejących sanitariatów w umowie. W przypadku budowy prywatnej wystarczy jedynie uzgodnienie przez obie strony – inwestora i pracowników – zasad korzystania z pomieszczeń. Jadalnia znajdująca się na terenie budowy powinna składać się z pomieszczenia przeznaczonego do przygotowywania posiłków i z jadalni właściwej. Według ustawy to ostatnie pomieszczenie powinno mieć minimum 1,1 metr kwadratowy na każdego pracownika, przy czym nie może być mniejsza niż 8 metrów kwadratowych. Jadalnia musi być też odpowiednio wyposażona by zachować bezpieczeństwo oraz niezbędną higienę przy jedzeniu. Musi mieć umywalki (przynajmniej jedną na 20 osób), ręczniki jednorazowe lub suszarki, szafki zamykane dla każdego pracownika do przechowywania jedzenia przez pracowników, zlewozmywaki dwukomorowe, miejsce do podgrzewania posiłków indywidualnie przez pracowników. Palenie może się odbywać w palarni lub na otwartej przestrzeni. Pracownicy muszą mieć miejsce, gdzie mogą odpocząć. Zależnie od długości trwania budowy i rodzaju wykonywanych prac może to być miejsce, gdzie można usiąść, albo nocleg dla robotników. W pomieszczeniu takim muszą się znajdować krzesła z oparciami i stoły odpowiednie do liczby osób zatrudnionych. Jeśli na miejscu budowy zatrudnionych jest więcej niż 20 osób jadalnia i szatnia nie mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu. Indywidualne szafki muszą mieć dwie komory na odzież roboczą i zwykłą każdego pracownika. Poza tym stosujemy tutaj ogólne, podstawowe przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Rzecz jasna stosowanie się do wszystkich tych przepisów dotyczy przede wszystkim osób zatrudnianych na umowę zlecenia, o pracę, albo o dzieło. Stosować do nich mają się inwestorzy i pracownicy robót budowlanych. Jeżeli ktoś buduje domek letniskowy z grupą przyjaciół nikt nie będzie go kontrolował co do ilości stołów w jadalni czy komór w szafie, bo wiadomo, że jest to sprawa do „dogadania”. Warto natomiast znać te przepisy i inspirować się nimi podczas organizacji pracy na prywatnym placu budowy, ponieważ nie zawsze sami pamiętamy o zachowaniu bezpiecznych i higienicznych warunków.
Kiedy stoimy przed dylematem czym wyłożyć podłogę zastanawiamy się nad ceną, funkcjonalnością i jakością kładzionego materiału. Dlatego warto prześledzić jakie materiały są dostępne oraz jakie są wady i zalety każdego z nich. Stając przed tym dylematem musimy w pierwszej kolejności zastanowić się gdzie będzie się znajdować dane podłoże, jakie funkcje ma pełnić i do czego ma pasować w konkretnym otoczeniu. Przejrzyjmy więc propozycje najpopularniejszych materiałów do wykładania podłóg i zastanówmy się jakie pasują do jakiego pomieszczenia. Parkiet albo deski – możemy mówić o nich jednocześnie, ponieważ jest to niemalże to samo. Zwykle parkietem nazywamy taki rodzaj wykładziny podłogowej, który jest ułożony w pewne wzory z prostokątnych klepek. Jeśli mówimy o deskach na podłodze, mamy ma myśli raczej dużego formatu deski z drewna, które ułożone są równolegle względem siebie. O ile parkiety stosowane są w eleganckich mieszkaniach, najczęściej w salonach, jeśli we wszystkich pokojach to tylko przy wysokim standardzie lokalu. Położenie parkietu jest czaso- i pracochłonne. Wymaga fachowej wiedzy i zapewnienia odpowiedniej wilgotności pomieszczenia. Dlatego też położenie parkietu jest dość kosztowne. Do zalet tego materiału – należy względna wytrzymałość na zarysowania, trwałość, możliwość łatwej konserwacji (choć trzeba ją przeprowadzać dość często). Jeśli idzie o deski parkietowe są one o wiele łatwiejsze do ułożenia, chociaż tak samo wymagają odpowiedniej suchości powietrza w pomieszczeniu gdzie są kładzione. Odznaczają się za to wielką odpornością. Wnętrzu nadają wygląd rustykalny. Nadają się doskonale do domków wczasowych, domów z bali, ale mogą też wspaniale zagrać w odpowiednio urządzonym mieszkaniu w kamienicy czy bloku. Nadadzą się szczególnie do salonu – jeśli zamierzamy urządzić go na modłę rustykalną, a także w przedpokoju czy w sypialni. Niektórzy ryzykują montując tego typu podłoże w kuchni czy łazience, jednakże jest to odradzane, ze względu na dużą wilgoć w tych pomieszczeniach, która może działać niekorzystnie na drewno. Panele – ten materiał na podłoże może być wykonany z drewna, albo robi się go ze sklejki. Jest przygotowany fabrycznie najczęściej w postaci płyt o wymiarze 1 m2 . Niektórzy uważają je za rodzaj taniego parkietu. Rzeczywiście płyta panelowa zapełniająca dość duży fragment podłogi jest tańsza niż deski na parkiet o powierzchni 1 m2. Dodatkowo położenie takich paneli nie jest zbyt trudne i można je na dobrą sprawę wykonać samodzielnie. Wiele osób decyduje się na takie właśnie rozwiązanie. Trzeba jednak pamiętać, że na dłuższą metę panele są nietrwałe, po kilku latach trzeba je wymieniać, a ich wygląd nie jest tak estetyczny jak wygląd zadbanego parkietu. Na koniec kilka słów o płytkach ceramicznych. Stosuje się je najczęściej w pomieszczeniach sanitarnych. Ich położenie nie jest może tak trudne jak położenie parkietu, ale wymaga dość sporo pracy. Niewątpliwą zaletą płytek ceramicznych jest ich duża odporność, przede wszystkim na wilgoć, ale także na działania mechaniczne – np. przesuwanie mebli. Do najczęściej wymienianych wad należy chłód podłoża. Podsumowując zauważmy, że tak na prawdę w jednym mieszkaniu możemy mieć wszystkie wymienione rodzaje podłoża. Do salonu, jako miejsca reprezentatywnego poleca się parkiet, a nawet parkiet mozaikowy. Przy pewnego rodzaju aranżacji dobrze wyglądają też deski parkietowe. Do kuchni, łazienki i toalety zalecana jest posadzka z płytek ceramicznych – przede wszystkim ze względu na jej dużą odporność na wilgoć, a także na łatwość czyszczenia tego rodzaju podłoża. Wybór paneli zamiast parkietu zależy często od naszych możliwości finansowych. Panele na pewno są polecane do pokoju dziecięcego, ponieważ ich zniszczenie po kilku latach użytkowania przez dzieci nie będzie nas aż tak dużo kosztowało, a zapewni ciepło podłoża i miły, przyjazny wygląd pokoju.